ॐAarti Sangraha
My Sangraha
🛕

Vitthal ·

आरती सप्रेम जय जय विठ्ठल परब्रह्म

आरती सप्रेम जय जय विठ्ठल परब्रह्म (दशावतार आरती) याबद्दल थोडक्यात माहिती.

मूळ आणि इतिहास: विठ्ठलालाच परब्रह्म व विष्णूचे मूळ रूप मानून, त्याच्या मत्स्य ते कल्की या दहा अवतारांचा क्रमवार आढावा घेणारी ही दीर्घ आरती वारकरी परंपरेतील विठ्ठल-विष्णु ऐक्याची साक्ष देते.

स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये: मत्स्य, कूर्म, वराह, नरसिंह, वामन, परशुराम, राम, कृष्ण आणि बौद्ध-कलंकी अशा प्रत्येक अवताराचे एका कडव्यात संक्षिप्त पण अचूक वर्णन ही रचना विशेष बनवते.

महत्त्व: दशावतार कथेचा संपूर्ण सारांश देणारी ही आरती विठ्ठल-भक्तीसह वैष्णव अवतारकथांचेही ज्ञान देते.

फायदे: श्रद्धेने पठण केल्याने विष्णूच्या सर्व अवतारकार्यावरील श्रद्धा दृढ होते अशी श्रद्धा आहे.

आरती सप्रेम जय जय विठ्ठल परब्रह्म ।

भक्तसंकटीं नाना स्वरूपीं स्थापिसी स्वधर्म ।। धृ ।।

॥१॥

अंबऋषीकारणें गर्भवास सोशीसी ।

वेद नेले चोरूनी ब्रह्मा आणुनियां देसी ।

मत्स्यरूपी नारायण सप्तही सागर धुंडीसी ।

हस्त लागतां शंखासुरा तुझा वर देसी

॥१॥

रसातळाशीं जातां पृथ्वी पाठीवर घेसी ।

परोपकारासाठीं देवा कांसव झालासी ।

दाढें धरूनी पृथ्वी नेतां वराहरूप होसी ।

प्रल्हादाकारणें स्तंभीं नरहरि गुरगुरसी

॥२॥

पांचवे अवतारीं बळिच्या द्वाराला जासी ।

भिक्षे स्थळ मागुनी बळिला पाताळीं नेसी ।

सर्व समर्पण केलें म्हणउनि प्रसन्न त्या होसी ।

वामनरूप धरूनी बळिच्याद्वारीं तिष्ठसी

॥३॥

सहस्त्रार्जुन मातला जमदग्नीचा वध केला ।

कष्टीं ते रेणुका म्हणुनी सहस्त्रार्जुन वधिला ।

निःक्षत्री पृथ्वी दान दिधली विप्राला ।

सहावा अवतार परशुराम प्रगटला

॥४॥

मातला रावण सर्वां उपद्रव केला ।

तेहतीस कोटी देव बंदीं हरलें सीतेला ।

पितृवचनालागीं रामें वनवास केला ।

मिळोनी वानर सहित राजाराम प्रगटला

॥५॥

देवकीवसुदेव बंदीमोचन त्वां केलें ।

नंदाघरीं जाउन निजसुख गोकुळा दिधलें ।

गोरसचोरी करितां नवलक्ष गोपाळ मिळविले ।

गोपिकांचें प्रेम देखुनि श्रीकृष्ण भुलले

॥६॥

बौद्ध कलंकी कलियुगिं । झाला अधर्म हा अवघा ।

सांडुनि नित्यधर्म सोडुनि नंदाची सेवा ।

म्लेंच्छमर्दन करिसी म्हणुनि कलंकी केशवा ।

बहिरवि जान्हवि द्यावि निजसुखानंदसेवा

॥७॥