Vitthal ·
उठा पांडुरंगा आता या विठ्ठलाच्या पहाटेच्या काकड आरतीबद्दल थोडक्यात माहिती.
मूळ आणि इतिहास: विठ्ठलाला पहाटे झोपेतून जागे करण्यासाठी म्हटली जाणारी ही काकड आरती "विष्णुदास नामा" या नाममुद्रेने संपते, जी संत नामदेवांच्या नावावर रूढ आहे; पंढरपूरच्या काकड आरती-परंपरेतील ही एक लोकप्रिय आरती आहे.
स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये: "उठा पांडुरंगा आता, दर्शन द्या सकळा" या ध्रुवपदावर पाच कडवी आहेत; संत-साधू महाद्वारी जमल्याचे, राई-रखुमाईने देवरायाला जागे करण्याचे, गरुड-हनुमंत वाट पाहत उभे असल्याचे आणि हाती काकडा घेऊन नामदेव उभे असल्याचे वर्णन यात आहे.
महत्त्व: पहाटेच्या काकड आरतीत देवाला जागे करून दिवसाची सुरुवात भक्तीने करण्याची परंपरा यातून जपली जाते.
फायदे: श्रद्धेने पठण केल्याने दिवसाची सुरुवात प्रसन्न होऊन विठ्ठलकृपा लाभते अशी श्रद्धा आहे.
कधी म्हणावी: पहाटे काकड आरतीच्या वेळी, विशेषतः कार्तिक महिन्यातील काकडा व विठ्ठल उपासनेत.
उठा पांडुरंगा आता, दर्शन द्या सकळा ।
झाला अरुणोदय, सरली निद्रेची वेळा ॥ ध्रु० ॥
॥१॥संत साधू मुनी अवघे, झालेली गोळा ।
सोडा शेजसुख आता, पाहू द्या मुखकमळा
॥१॥रंगमंडपी महाद्वारी, झालीसे दाटी ।
मन उतावेळ, रूप पहावया दष्टी
॥२॥राई रखुमाबाई, तुम्हा येऊ द्या द्या ।
शेजे हालवुनी जागे करा देवराया
॥३॥गरुड हनुमंत, उभे पाहती वाट ।
स्वर्गीचे सुरवर घेऊनि आले बोभाट
॥४॥झाले मुक्तद्वार, लाभ झाला रोकडा ।
विष्णुदास नामा उभा घेऊनी काकडा
॥५॥