ॐAarti Sangraha
My Sangraha
🍂

Eknath ·

नामरूपी चालक (एकनाथांची आरती)

नामरूपी चालक या संत एकनाथांच्या आरतीबद्दल थोडक्यात माहिती.

मूळ आणि इतिहास: संत एकनाथांच्या स्तुतीसाठीची ही आरती "मुक्तेश्वर" या नाममुद्रेने संपते, जी एकनाथांचे नातू संत मुक्तेश्वर यांची नाममुद्रा म्हणून ओळखली जाते.

स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये: गोदातटीचे प्रतिष्ठान (पैठण), जनार्दनस्वामींचा सहवास, हरिनामाचा महिमा आणि काम-क्रोध-लोभ-मद-मत्सर यांवरील विजय असे विषय पाच कडव्यांत येतात; "जय देव जय देव जय एकनाथा" हे ध्रुवपद आहे.

महत्त्व: वारकरी संप्रदायात संतपूजेच्या प्रसंगी संतांच्या आरत्या म्हणण्याची परंपरा आहे.

फायदे: श्रद्धेने पठण केल्याने नामस्मरणाची गोडी वाढून भवभय दूर होते अशी श्रद्धा आहे.

कधी म्हणावी: एकनाथ षष्ठीला (फाल्गुन वद्य षष्ठी) व संत एकनाथांच्या पूजेच्या वेळी.

नामरूपी चालक व्यापक तू एक ॥

म्हणुनी एका नामे पाचारिति लोक ॥

ज्याचे नामें न चले विषयाचा पंक ॥

जनार्दनाजवळी कीर्तीचा जनक

॥१॥

जय देव जय देव जय एकनाथा ॥

निर्विकार ब्रह्म तूची तत्त्वता ॥

नामे भवकुंजर ताडूनी लाथा ॥

भक्तप्रतिपालक कळिकाळमाथा ॥ ध्रु० ॥

॥२॥

निर्मळ गोदातटी मुनिराज हंस ॥

निर्गुण प्रतिष्ठानी केला रहिवास ॥

लोकत्रयी मिरवी कीर्तीचा घोष ॥

आचार विचार निर्मळ निर्दोष ॥ जय देव०

॥२॥

अपर भानुकूल उगवला भानू ॥

सूर्याचा सूर्य दैदीप्यमानू ॥

काम, क्रोध, लोभ, मद, मत्सर मानू ॥

कृपादृष्टी करुनी वारिसि रजरेणू ॥ जय०

॥३॥

भगवद्भावे करुनी सकळांशी मैत्री ॥

जन्म म्हणुनी विश्वामित्राचे गोत्री ॥

विश्व तरले हरिनामाचे मंत्री ॥

पाहू न शके जवळ कळिकाळ नेत्री ॥ जय०

॥४॥

ब्राह्मणतीर्थी पूजे, नामाचा महिमा ॥

सत्कर्मे लोटली मोक्षाची सीमा ॥

नाना मतांचिया वंदूनी गरिमा ॥

मुक्तेश्वर तेथे धरियेला प्रेमा ॥ जय०

॥५॥