🪔
Lakshmi · Diwali
करवीरपुरवासिनी सुरवरमुनिमाता (महालक्ष्मीची आरती)
करवीरपुरवासिनी सुरवरमुनिमाता या कोल्हापूरच्या महालक्ष्मीच्या आरतीबद्दल थोडक्यात माहिती.
मूळ आणि इतिहास: "मुक्तेश्वर" या नाममुद्रेने संपणारी ही आरती करवीर (कोल्हापूर) येथील महालक्ष्मीच्या स्तुतीसाठी आहे.
स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये: करवीरपुरवासिनी, सुरवरमुनींची माता आणि मुरहराची (विष्णूची) प्रियकांता अशा विशेषणांनी देवीला संबोधून तिच्या हातातील मातुलिंग-गदा-खेटक-पानपात्र, माणिकदशना व सुरंगवसना रूप, तसेच तारा-गौरी-गायत्री-पद्मावती या रूपांचा उल्लेख पाच कडव्यांत येतो; "जय देवी जय देवी जय महालक्ष्मी" हे ध्रुवपद आहे.
महत्त्व: कोल्हापूरच्या महालक्ष्मी-अंबाबाईच्या उपासनेत ही आरती म्हटली जाते.
फायदे: श्रद्धेने पठण केल्याने कर्मबंधनातून सुटका होऊन मातेची कृपा लाभते अशी श्रद्धा आहे.
कधी म्हणावी: शुक्रवारी, नवरात्रात व दिवाळीतील लक्ष्मीपूजनात.
करवीरपुरवासिनी सुरवरमुनिमाता ।
पुरहरवरदायिनी मुरहरप्रियकांता ॥
कमलाकारे जठरी जन्मविला धाता ।
सहस्त्रवदनी भूधर न पुरे गुण गाता
॥१॥जय देवी जय देवी जय महालक्ष्मी ।
वससी व्यापकरूपे तू स्थूलसूक्ष्मी ॥ ध्रु० ॥
॥२॥मातुलिग गदायुत खेटक रविकिरणी ।
झळके हाटकवाटी पीयुषरसपाणी ॥
माणिकदशना सुरंगवसना मृगनयनी ।
शशिधरवदना, राजस मदनाची जननी ॥ जय०
॥२॥तारा शक्ति अगम्या शिवभजका गौरी ।
साख्य म्हणती प्रकृति निर्गुण निर्धारी ॥
गायत्री निजबीजा निगमागम सारी ।
प्रगटे पद्मावती निजधर्माचारी ॥ जय०
॥३॥अमृतभरिते सरिते अघदुरिते वारी ।
मारी दुर्घट असुरा भव दुस्तर तारी ॥
वारी मायापटल प्रणमत परिवरी ।
हे रूप चिद्रुप तद्रुप दावी निर्धारी ॥ जय०
॥४॥चतुरानने कुत्सित कर्माच्या ओळी ।
लिहिल्या असतिल माते माझे निजभाळी ॥
पुसोनि भरणातळी पदसुमने क्षाळी ।
मुक्तेश्वर नागर क्षीरसागरबाळी ॥ जय०
॥५॥