Narasimha ·
कडकडिला स्तंभ या नृसिंह आरतीबद्दल थोडक्यात माहिती.
मूळ आणि इतिहास: "माधवदासा" या नाममुद्रेने संपणारी ही आरती माधवदासांच्या नावावर रूढ आहे; स्तंभातून प्रकट होणाऱ्या नृसिंह अवताराचे ती वर्णन करते.
स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये: खांब कडाडून नृसिंह प्रकट होणे, आकाश-पृथ्वी कंपायमान होणे, थरथरणाऱ्या जटा, लळलळीत जिव्हा, तीक्ष्ण नखांनी दैत्याचे विदारण आणि अर्धांगी कमलजेने शिरावर छाया धरणे असे तीन कडव्यांतले वर्णन आहे; "जय देव जय देव जय नरहरिराया" हे ध्रुवपद आहे.
महत्त्व: नृसिंह जयंतीच्या पूजेत ही आरती म्हटली जाते.
फायदे: श्रद्धेने पठण केल्याने संकटांत नरहरीचे संरक्षण लाभते अशी श्रद्धा आहे.
कधी म्हणावी: वैशाख शुक्ल चतुर्दशीच्या नृसिंह जयंतीला व नृसिंहाच्या पूजेत.
कडकडिला स्तंभ गडगडिले गगन ॥
अवनी होत आहे कंपायमान ॥
तडतडली नक्षत्रे पडताती जाण ॥
उग्ररूपे प्रगटे नृसिंहवदन
॥१॥जय देव जय देव जय नरहरिराया ॥
आरती ओवाळू महाराजवर्या ॥ ध्रु० ॥
॥२॥एकवीस स्वर्गमळा डळमळली कैसी ॥
ब्रह्मयाच्या वाटे अभिनव वाटे अभिनव चित्तासी ॥
चंद्रसूर्य दोन्ही लोपती प्रकाशी ॥
कैलासी शंकर दचके मानसी ॥ जय०
॥२॥थरथरती त्या जटा जिव्हा लळलळित ॥
तीक्ष्ण नखे तो दैत्य विदारीत ॥
अर्धांगी कमलजा शिरि छाया धरित ॥
माधवदासा स्वामी नरहरि शोभत ॥ जय देव जय देव०
॥३॥