🗡️
Khandoba ·
जेजुरी गड पर्वत (खंडोबाची आरती)
जेजुरी गड पर्वत या जेजुरीच्या खंडोबाच्या आरतीबद्दल थोडक्यात माहिती.
मूळ आणि इतिहास: जेजुरीच्या खंडोबाची ही आरती "दास नरहरी" या नाममुद्रेने संपते.
स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये: जेजुरी गडाचा शिवलिंगाकार पर्वत आणि मृत्युलोकीचे दुसरे कैलास असे वर्णन, मणिमल्ल दैत्याचा उन्माद व चंपाषष्ठीला अवतार घेऊन त्याचा संहार आणि अर्धांगी म्हाळसा यांचा उल्लेख आहे; "जय देव जय देव जय शिव मार्तंडा, अरिमर्दन मल्हारी तूचि प्रचंडा" हे ध्रुवपद आहे.
महत्त्व: जेजुरी हे खंडोबाचे प्रमुख स्थान असून तेथील उपासनेत व कुलाचारात ही आरती म्हटली जाते.
फायदे: श्रद्धेने पठण केल्याने खंडोबाची कृपा लाभून संकटांपासून रक्षण होते अशी श्रद्धा आहे.
कधी म्हणावी: चंपाषष्ठीला, सोमवती अमावास्येला व जेजुरीच्या यात्रेच्या वेळी.
जेजुरी गड पर्वत शिवलिंगाकार ।
मृत्युलोकी दुसरे कैलास शिखर ॥
नाना परिची रचना रचली अपार ।
तये स्थळी नांदे स्वामी शंकर ॥
जय देव जय देव जय शिव मार्तंडा ।
अरिमर्दन मल्हारी तूचि प्रचंडा ॥ जय देव जय देव ॥ धृ० ॥
॥१॥मणिमल्ल दैत्य प्रबल तो जाहला ।
त्रिभुवनी त्याने प्रलय मांडिला ॥
नाटोपे कोणास वरदे मातला ।
देवगण गंधर्व कापती त्याला ॥ जय देव
॥२॥चंपाषष्ठी दिवशी अवतार धरिसी ।
मणिमल्ल दैत्यांचा संहार करिसी ॥
चरणी पृष्ठी खड्गे वर्मी स्थापिसी ।
अंती वर दे दैत्या मुक्ती पै देसी ॥ जय देव जय देव
॥३॥मणिमल्ल नामे मल्लारी देवा ।
संकट पडले आहे जेजुरी ॥
अर्धांगी म्हाळसा शोभे सुंदरी ।
देवा ठाव मागे दास नरहरी ॥
॥४॥