Datta ·
जय देवा दत्तराया या दत्त आरतीबद्दल थोडक्यात माहिती.
मूळ आणि इतिहास: "दास हरी" या नाममुद्रेने संपणारी दत्ताची ही आरती श्रीपाद श्रीगुरूंना वंदन करून संपते.
स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये: आरतीच्या साहित्याचे रूपक हे या रचनेचे वैशिष्ट्य आहे: प्रपंच हे ताट, त्रिविध ताप हे निरंजन, त्रिगुण या वाती, ज्ञानज्योती, कल्पना हे मंत्रपुष्प, भेद ही दक्षिणा आणि अहंभाव हे पूगीफल — असे तीन लहान कडव्यांत रूपकात्मक वर्णन आहे; "जय देवा दत्तराया, स्वामी करुणालया" हे ध्रुवपद आहे.
महत्त्व: दत्तपूजेत अंतरंगातील भावांनाच पूजेची उपचारसामग्री मानणारी ही रूपकात्मक आरती अध्यात्मिक अर्थ देते.
फायदे: श्रद्धेने पठण केल्याने त्रास दूर होऊन ज्ञानाची ज्योत उजळते अशी श्रद्धा आहे.
कधी म्हणावी: गुरुवारी, दत्त जयंतीला व दत्तपूजेच्या वेळी.
जय देवा दत्तराया ॥
स्वामी करुणालया ॥
आरती ओवाळीन ॥
तूज महाराजया ॥ ध्रु० ॥
॥१॥प्रपंचताट करी ॥
त्रिविधताप निरंजनी ॥
त्रिगूण शुभ्रवाती ॥
उजळिल्या ज्ञान ज्योती ॥ जय देवा०
॥१॥कल्पना मंत्रपुष्प ॥
भेददक्षिणा वरी ॥
अहंभाव पूगीफल ॥
न्यून पूर्ण सकल ॥ जय देवा०
॥२॥श्रीपाद श्रीगुरुनाथा ॥
चरणी ठेवूनि माथा ॥
विनवितो दास हरी ॥
अवघा त्रास दूर करी ॥ जय देवा०
॥३॥