Garuda ·
जय देव वैनतेया या गरुडाच्या आरतीबद्दल थोडक्यात माहिती.
मूळ आणि इतिहास: विष्णूचे वाहन गरुडाच्या (वैनतेयाच्या) स्तुतीसाठीची ही आरती आहे; रचनाकाराचे नाव मजकुरात दिलेले नाही.
स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये: गरुडाला वैनतेय, कश्यपनंदन, दिनकरसारथिबंधू (अरुणाचा बंधू), खगकुलमंडन व सुपर्ण अशा नावांनी संबोधून अमृतहरणाचा, विष्णूचे वाहन होण्याचा आणि सागरझडपेचा प्रसंग तीन कडव्यांत आहे; "जय देव जय देव जय वैनतेया" हे ध्रुवपद आहे.
महत्त्व: आरतीतील उल्लेखानुसार गरुडाचे नाममंत्र जपणाऱ्याला सर्पादिक विषबाधा होत नाही, म्हणून गरुडाची उपासना सर्पभयनिवारणाशी जोडली जाते.
फायदे: श्रद्धेने पठण केल्याने विषबाधा व सर्पभयापासून रक्षण होते अशी श्रद्धा आहे.
कधी म्हणावी: गरुडाच्या पूजेत व विष्णूपूजेच्या वेळी.
जय देव जय देव जय वैनतेया ।
आरती ओवाळू तुज पक्षीवया ॥ ध्रु० ॥
॥१॥हरिवहनाऽमृतहरणा कश्यपनंदना ।
दिनकरसारथिबंधो खगकुलमंडना ॥
कांचनमयबाहू नाम सूपर्ण ।
नारायनसांनिध्ये वंद्य तू जाण ॥ जय०
॥१॥त्वय्यारूढ होऊनि विष्णूचे गमन ।
मुनींद्र्वचने केले सागरझडपन ॥
जलचरी वर्तला आकांत जाण ।
विनते पयोब्धीने केले सांत्वन ॥ जय०
॥२॥तूझे नाममंत्र जपती जे कोण ।
सर्पादिक विषबाधा नोहे निशिदिन ॥
ऐसा तू महाराजा पक्षींद्र जाण ।
म्हणवुनि कवि हा तुजला अनन्य शरण ॥ जय०
॥३॥